Trang chủ Văn nghệ Vui khỏe Hệ thống bảo vệ cơ thể nhìn từ lý thuyết miễn dịch kinh điển

Hệ thống bảo vệ cơ thể nhìn từ lý thuyết miễn dịch kinh điển

Tiếp theo các bài khảo sát hệ thống bảo vệ cơ thể nhìn từ cơ chế gây ưng thư và nhìn từ góc độ tăng sức đề kháng cơ thể, trong bài này sẽ xem xét lý thuyết miễn dịch kinh điển nói về cơ chế hoạt động của hệ thống phòng ngự trong cơ thể người.

1. Nhìn nhận một vài quá trình tự khắc phục sự cố trong cơ thể:

1.1. Sự cố thủng phòng tuyến bảo vệ:

Khi bị va quệt gây tổn thương da, tôi thường xem cơ thể hàn các “ lỗ thủng tuyến phòng ngự ngoài cùng” như thế nào. Nếu ta dùng tay tạm chặn chảy máu, rồi dùng garo hay vài mẹo vặt cầm máu, thấy chỉ vài phút sau là máu trên bề mặt vết thương đông lại, nghĩa là phòng tuyến bảo vệ ngoài cùng đã được xử lý sơ bộ... Vài giờ sau, thấy quá trình lên da non bắt đầu hình thành, nhưng quanh vết thương thấy đau rát, đó là các đại thực bào bắt đầu tiêu diệt “ người lạ -không phải quân ta”. Nếu vết thương ngoài da không lớn, có thể chỉ sau 6-12 tiếng là quá trình nhiễm trùng kết thúc, chỉ còn vấn đề tự sửa chữa lỗ thủng này sau vài ngày mà thôi. Biểu đồ minh hoạ quá trình này xem hình 1.

1.2.Sự cố ô nhiễm môi trường quanh tế bào.

Môi trường sống của tế bào trong cơ thể có hàng trăm thông số, mà quan trọng nhất là hàm lượng muối NaCl và chỉ số pH. Khi ta ăn quá mặn, thận phải lọc muối khẩn trương nên ra lệnh cho tim đập nhanh, đẩy huyết áp lên. Khi ta uống bia, độ pH giảm mạnh, thận phải bỏ qua việc lọc Uric và đạm, tập trung cân bằng pH, nên Uric và axit amin trong máu sẽ nhiều hơn/3/. Trong trường hợp này, thận là một phần của hệ thống bảo vệ cơ thể, khi thận yếu, hệ miễn dịch sẽ bị ảnh hưởng ngay.

1.3. Sự cố xuất hiện hoá chất độc hại

Truyền thông hàng ngày loan báo nhiều tin khủng khiếp về vệ sinh thực phẩm với hàng trăm chất  gây ung thư. Vậy cơ thể đã chống các “hoá chất lạ” thế nào mà hàng trăm ngàn tỷ tế bào mỏng manh vẫn sống sót đến tuổi... ngoại 80 năm?

Hệ miễn dịch bẩm sinh chủ yếu diệt các “vi khuẩn lạ”,tuy không xử lý ngay “ hoá chất lạ”, tuy nhiên lại nhận dạng, đo lường các thông số “chất lạ” rồi báo cho hệ thống bảo vệ (nhất là gan -mật) để các cơ quan này tiết ra mật với thành phần hoá chất cần thiết để bẻ gẫy (cracking) các chất độc hại mới tràn vào. Như vậy, gan cũng là một cơ quan chức năng quan trọng của hệ bảo vệ, vấn đề là khi gan yếu, tốc độc xử lý của gan không kịp với tốc độ xâm nhập của hoá chất độc hại. Như cái cách dân Nam bộ uống rượu “xoay tour” chậm, nên khả năng bị sốc rượu ít hơn so với kiểu cả bàn cùng lúc “chăm phần chăm”. Hệ miễn dịch thích ứng cũng tham gia xử lý sự ô nhiễm và các hoá chất độc hại này như nói ở phần 2, tuy nhiên, thời gian sẽ bị trễ hơn (xem hình 1)

2. Phương thức vận hành của hệ miễn dịch theo lý thuyết miễn dịch kinh điển./1/

Trong bài ở số báo trước nói về hệ thống bảo vệ cơ thể nhìn từ góc độ tăng sức đề kháng tự nhiên, chúng ta đã xem xét sơ bộ về cách thức bảo vệ cơ thể ngay tức thì bằng cách tiêu diệt các thành phần ngoại lai được nhận diện “ không phải của ta”. Có thể giải thích chi tiết hơn như sau:

Cơ chế đề kháng của cơ thể bao gồm:

-Miễn dịch bẩm sinh (innate immunity- còn được gọi là miễn dịch tự nhiên (natural immunity, native immunity) có vai trò bảo vệ cơ thể ngay lập tức (ngay khi mới sinh ra cũng như ngay khi nhiễm trùng mới xảy ra) chống lại nhiễm trùng. Dạng đề kháng này luôn luôn tồn tại ở các cá thể khoẻ mạnh

-Miễn dịch thích ứng (adaptive immunity- còn được gọi là miễn dịch đặc hiệu (specific immunity) hay miễn dịch thu được (aquired immunity) là trạng thái miễn dịch xuất hiện chậm hơn và tham gia vào bảo vệ cơ thể chống nhiễm trùng ở giai đoạn muộn hơn nhưng hiệu quả hơn. Loại đề kháng này được kích thích bởi các vi sinh vật xâm nhập vào các mô và hệ miễn dịch có khả năng ghi nhớ các vi sinh vật đó.

Tương quan thời gian phản ứng hai hệ này trình bày hình dưới.

Hình 1. Biểu đồ thời gian tác động của miễn dịch bẩm sinh và thích ứng

Phòng tuyến đầu tiên của miễn dịch bẩm sinh bao gồm các rào cản là các biểu mô, các tế bào chuyên biệt và các chất kháng sinh tự nhiên có mặt ở biểu mô. Tất cả các thành phần này có chức năng chung là ngăn chặn sự xâm nhập của vi sinh vật vào cơ thể. Nếu các vi sinh vật đã xuyên qua được lớp biểu mô này và xâm nhập vào các mô hoặc vào hệ tuần hoàn thì chúng sẽ bị tấn công bởi các tế bào làm nhiệm vụ thực bào (tế bào có vai trò “ăn” - từ Hán Nôm là “thực”- và sau đó phá huỷ các vi sinh vật), các tế bào lympho chuyên trách có tên gọi là tế bào sát thủ tự nhiên (natural killer - gọi tắt là tế bào NK), và hệ thống bổ thể (gồm các protein huyết tương)

Tính năng quan trọng hàng đầu của miễn dịch bẩm sinh là nhận diện các vi khuẩn “không phải phe ta” và phản ứng chống lại các vi sinh vật (nhưng không phản ứng chống lại các chất ngoại lai không phải vi sinh vật). Chính các sensor của hệ miễn dịch bẩm sinh truyền các thông tin cần thiết cho trung tâm hệ thống bảo vệ (ngoài hệ thần kinh, có thể  bao gồm cả hệ kinh lạc và hệ luân xa). Bên cạnh chức năng cung cấp khả năng đề kháng sớm, các đáp ứng miễn dịch bẩm sinh còn có tác dụng tăng cường cho các đáp ứng miễn dịch thích ứng chống lại các tác nhân nhiễm trùng (đây là chủ đề giải Nobel Y học 2011)
Mặc dù miễn dịch bẩm sinh có thể chống lại một cách hiệu quả nhiều loại nhiễm trùng, song các vi sinh vật gây bệnh cho người (nhất là tế bào ung thư) lại tiến hoá để chống lại khả năng đề kháng tự nhiên của người. Vì thế đề kháng lại các loại tác nhân gây bệnh này chính là chức năng của đáp ứng miễn dịch thích ứng, và cũng vì vậy mà những cá thể có khuyết tật trong các thành phần của hệ thống đáp ứng miễn dịch thích ứng dễ bị nhiễm bệnh hơn. Trong khi các cơ chế của miễn dịch bẩm sinh nhận diện cấu trúc các vi sinh vật khác nhau để tấn công vào đó thì các tế bào của đáp ứng miễn dịch thích ứng lại có các thụ thể có khả năng nhận diện một cách đặc hiệu các chất khác nhau do các vi sinh vật tạo ra cũng như những phân tử không có nguồn gốc từ vi sinh vật.

Một chú ý nhỏ là lý thuyết miễn dịch kinh điển chưa coi gan và thận tham gia trực tiếp bảo vệ cơ thể, mà chỉ có da, ruột, phổi... như hình 2 dưới đây (

vì phạm trù hệ miễn dịch và hệ thống bảo vệ không đồng nhất)

Hình 2: Các cơ quan tuyến đầu của hệ miễn dịch tự nhiên
Tuy nhiên, như nói ở phần 1.2 và 1.3, thận và gan tham gia khá sớm trong việc xử lý các chất độc và cũng khó phủ nhận vai trò bảo vệ của hai cơ quan này.

3. Các giải pháp thực tế nâng cao hệ miễn dịch tự nhiên

Nói chuyện hệ thống bảo vệ cơ thể vẫn cần khảo sát trường hợp sự cố nghiêm trọng là bệnh ung thư. Trong hai bài số trước đã nói qua về nâng cao sức đề kháng của cơ thể và khả năng đẩy lùi ung thư. Ngày nay, người ta thấy ung thư không phải là bệnh cục bộ của cơ quan cụ thể mà là bệnh của hệ miễn dịch. Chữa ung thư không chỉ là chuyện giải quyết khối u mà phải cải thiện hệ miễn dịch. Một hệ miễn dịch mạnh không những ngăn chặn phát triển khối u mà còn có thể chuyển tế bào ung thư thành tế bào lành tính, dù rằng hệ miễn dịch không nhận diện và đo lường trực tiếp các tế bao ung thư (các tế bào ung thư nguỵ trang thành người của ta rồi).

3.1. Sử dụng thực phẩm tự nhiên

Xu hướng đáng chú ý hiện nay là nâng cao sức chiến đấu của hệ miễn dịch bẩm sinh bằng cách sử dụng các thực phẩm tự nhiên (nhất là các gia vị có khả năng chống oxy hoá cao như tỏi, ớt, gừng, hành, trà xanh, một số loại đậu đỗ,...). Một sự kiện có ý nghĩa là năm 1983, tổ chức nghiên cứu ung thư mang tên SIMON đã tiến hành nghiên cứu chiều sâu về phương pháp chữa ung thư bằng thực phẩm tự nhiên của bác sỹ Cornelis Moerman (1893-1988, người Hà Lan) trên 150 bệnh nhân ung thư và cho biết 115 người (76,6%) khỏi bệnh hoàn toàn, bao gồm 60 người chưa qua các phương pháp điều trị khác. Ngày 1/10/1987, Bộ Y tế Hà Lan công nhận liệu pháp chữa ung thư Moerman là phương pháp chữa bệnh ung thư chính thức, có hiệu quả./2/. Giải Nobel  học 2011 về tăng cường miễn dịch bẩm sinh là lời giải thích logic cho liệu pháp này.

Một chú ý khác là trong các chất cấu tạo nên cơ thể con người, có đến 80% chất gốc kiềm, còn 20% chất gốc axit. Thế mà thực phẩm chúng ta ăn hiện nay phần lớn mang tính axit. Chỉ cần cân đối 50% thực phẩm mang tính kiềm là đã cải thiện môi trường sống của hàng trăm ngàn tỷ tế bào và từ đó nâng cao sức đề kháng.

3.2. Chuyện các tế bào ung thư chỉ  “ăn” một số thực phẩm nhất định

Tiền đề là các tế bào ung thư “ăn” các loại thực phẩm nhất định (chủ yếu là các thực phẩm mang tính axit như các loại protit,...), nên nếu một người cố không ăn những thực phẩm này, tế bào ung thư sẽ chết./3/

Vào tháng 8/1982, ở nước Mỹ có một trường hợp bệnh ung thư di căn được chữa khỏi hoàn toàn đã được nhiều tờ báo lớn lúc bấy giờ như Life, Paris Match đăng tải gây được sự chú ý của nhiều người. Bác sĩ Anthonny Sattilaro là giám đốc một bệnh viện lớn ở Philadelphia. Ông đã bị ung thư di căn đến nhiều bộ phận trên cơ thể, đã trải qua 3 lần giải phẫu. Ông đã hoàn toàn tuyệt vọng. Sau đó ông đã được giới thiệu phương pháp điều trị bằng chế độ ăn uống đặc biệt theo Oshawa dưới sự hướng dẫn trực tiếp của GS bác sĩ Kichio Kushi. Bảy tháng sau, tất cả các xét nghiệm cần thiết được thực hiện đã chứng tỏ ông hoàn toàn khỏi bệnh. Chữa bệnh ung thư không dùng thuốc như trường hợp BS Anthony Sattilaro không phải là duy nhất. Trong một cuộc phỏng vấn dành cho phóng viên Sabine de la Brosse của báo Paris Match, bác sĩ Kushi cho biết:

- Hàng năm tôi tiếp nhận khoản 3000 bệnh nhân. Phân nữa trong số đó là bệnh ung thư. Có đến 40% bệnh nhân ung thư đã đến thời kỳ chót. Khi không còn chút hy vọng sống sót họ mới tìm đến tôi. Tôi có thể nói phân nữa số bệnh nhân “chờ chết” ấy hiện nay đã bình phục hẳn. Họ đã mạnh khoẻ và đã trở lại cuộc sống bình thường./4/

3.3. Giải quyết cân bằng năng lượng cơ thể

Hệ thống năng lượng cơ thể bao gồm nhiều yếu tố, mà máu (huyết dịch) là đại biểu quan trọng nhất. Lượng máu đủ thì hệ miễn dịch mới vận hành tốt được. Nếu lượng máu tạo ra hàng ngày nhỏ hơn lượng máu hao hụt, máu sẽ được tàng trữ ở gan (Y học cổ truyền coi gan là cơ quan tàng huyết-ở dạng tích trữ glucose). Khi máu trong gan giảm, khả năng thanh lọc máu của gan kém, máu sẽ bẩn hơn. Khi máu qua thận giảm, khả năng lọc của thận kém, rác sẽ đọng lại các cầu thận. Máu trong lá lách (tỳ) giảm sẽ kéo theo khả năng duy tu cơ thể sụt xuống. Nhưng không phải cứ ăn thật nhiều chất bổ là tăng năng lượng cơ thể. Vấn đề là quá trình chuyển hoá nguyên liệu-nhiên liệu-năng lượng đòi hỏi các chất xúc tác (oxy, mặt trời, các enzim, vitamin,...)

Điều cần chú ý là quá trình tạo máu trong cơ thể (nhiều nhất ở tuỷ xương) chủ yếu xảy ra khi ta ngủ (hay nghỉ ngơi thư giãn), nên chỉ cần kém ngủ là ... lượng máu sinh ra nhỏ hơn lượng máu tiêu hao, dẫn đến mất cân bằng năng lượng.

Cơ thể có hệ năng lượng dự phòng, hàng ngày khi ta ngủ, hệ dự phòng này cũng được “sạc điện bổ sung”. Sức đề kháng sẽ giảm đi khi ta lạm dụng năng lượng dự phòng, giống như Laptop chỉ chạy bằng ắc quy thì sau vài trăm lần sạc là chai pin, còn nếu chủ yếu dùng điện lưới, coi ắc quy chỉ là hỗ trợ khi di chuyển hay mất điện, thì máy Laptop có thể dùng .. đến khi lỗi mốt. Khi còn trẻ, có thể thức đêm ngủ ngày mà vẫn... chả sao cả, còn khi lớn tuổi, việc ngủ kém, ngủ ít, ngủ muộn là nguyên nhân hàng đầu làm giảm quá trình “sạc điện” hàng ngày.

Tăng cường điều hành cân bằng năng lượng không phải là ăn nhiều, mà chủ yếu là nhớ một công thức có từ ngàn xưa “ ngủ sớm dậy sớm thân thể khoẻ mạnh”.

Có một lời nhắc dễ nhớ về chuyện thiếu coi trọng giấc ngủ : “ hôm nay không cố gắng ngủ tốt, ngày mai sẽ tha hồ ngủ... giấc ngàn thu”

Chuyện tăng cường hệ năng lượng dự phòng cho cơ thể sẽ nói kỹ hơn ở các kỳ sau.

Kỳ tới: Hệ thống bảo vệ cơ thể nhìn từ lý thuyết miễn dịch hiện đại

Tài liệu tham khảo

1.Nguyễn Ngọc Lanh

Miễn dịch học. 379 trang.NXB Y Khoa.2012.

2.Ruth Jochems.

Dr. Moerman's Anti-cancer Diet: Holland's Revolutionary Nutrition

Publisher Avery Publishing Group Inc.,U.S. 1990

3. Hoàng Quang Vinh

Hệ thống bảo vệ cơ thể nhìn từ cơ chế gây ung thư

Tạp chí Tự động hoá ngày nay số 3/2013

4.Võ Hà

Chữa bệnh,dưỡng sinh bằng chế độ ăn uống phù hợp với tự nhiên

http://www.ykhoa.net/yhoccotruyen/voha/vh007.htm

Hoàng Quang Vinh

Tạp chí Tự động hóa Ngày nay

 

Liên kết & Quảng cáo






 



Nhà tài trợ


Sửa biến tần

Mới cập nhật

Quảng cáo&Liên kết