Trang chủ Tin tức & Sự kiện Tin tức & Sự kiện Cần lắm vai trò của bên thứ ba trong phát triển thị trường khoa học công nghệ

Cần lắm vai trò của bên thứ ba trong phát triển thị trường khoa học công nghệ

Phát triển thị trường khoa học và công nghệ (KHCN) luôn là nhu cầu bức thiết ở mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, để phát triển thị trường KHCN đã có nhiều chủ trương, chính sách được ban hành, nhiều mô hình hoạt động đã ra đời như chợ công nghệ và thiết bị, các sàn giao dịch công nghệ, vườn ươm công nghệ,… nhưng hiện tại vai trò của bên thứ ba này vẫn chưa mang lại được kết quả như mong đợi. Diễn đàn Mô hình liên kết thúc đẩy và phát triển thị trường KHCN diễn ra tại Hà Nội vào ngày 30/08 vừa qua cho thấy lĩnh vực KHCN đang rất cần “chất xúc tác” - bên thứ ba hoạt động thực sự có hiệu quả.

Đừng coi thường vai trò của “cò” trong phát triển thị trường KHCN

Tại Diễn đàn Mô hình liên kết thúc đẩy và phát triển thị trường KHCN nhiều mô hình liên kết thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học công nghệ tiêu biểu trong nước và quốc tế đã được giới thiệu. Trong đó, đáng chú ý các mô hình được xem là thành công hơn của Việt Nam vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức trong liên kết thương mại hóa sản phẩm.

alt

Chia sẻ kinh nghiệm liên kết với bên thứ ba trong phát triển thị trường KHCN

Ông Phạm Tuấn Hiệp, Giám đốc ươm tạo của Công ty Đầu tư và Phát triển công nghệ Bách khoa Hà Nội (BK-Holdings) cho biết, so với nhiều trường đại học kỹ thuật trong cả nước thì BK Holdings được xem là mô hình thành công hơn với nhiều kết quả nghiên cứu được chuyển giao mang lại giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, để hiệu quả hơn nữa, đáp ứng được nhu cầu của xã hội thì mô hình hoạt động này vẫn còn tồn tại những thách thức khá là cơ bản cần giải quyết. Đó là, hiện BK Holdings giống như mô hình ở các trường đại học kỹ thuật khác, đang tập trung chủ yếu là các nhà khoa học mà thiếu người giỏi về quản trị, năng lực kinh doanh để kết nối, môi giới. Trong khi môi giới vô cùng quan trọng. BK Holdings cần mô hình đa ngành, chuyên nghiệp hơn nữa đáp ứng được cả nghiên cứu khoa học, quản trị, môi giới, ươm tạo và thương mại hóa công nghệ.

Ông Phạm Tuấn Hiệp cũng cho biết, sàn giao dịch KHCN ở Việt Nam không phải là mới nhưng trong thời gian qua sàn này chưa đáp ứng được nhu cầu của các bên nên cần thúc đẩy năng lực của loại hình này theo hai chiều vừa kéo các nghiên cứu khoa học có tiềm năng vào thị trường vừa kéo doanh nghiệp vào nhóm nghiên cứu để thúc đẩy quá trình nghiên cứu ứng dụng nhanh hơn.

Đánh giá về vài trò của bên thứ ba trong liên kết thương mại hóa sản phẩm KHCN, ông Steven Lau, Chủ tịch Tập đoàn đầu tư khởi nghiệp IBosses cho biết: “Vấn đề quan trọng nhất cần khắc phục để đưa KHCN vào thị trường, đặc biệt là với các doanh nghiệp trẻ, doanh nghiệp sáng tạo KHCN mới là họ đang bị ‘cô đơn’. Thường họ bị đi một mình, không có người ủng hộ, người hỗ trợ. Bên thứ ba phải làm cho họ bớt ‘cô đơn’, kết nối cho họ từ khi đang là ý tưởng”. Ông Steven Lau cũng nhấn mạnh: “Việt Nam là thị trường rất trẻ, đặc biệt hơn một nửa dân số là dưới 35 tuổi. Các nhà khoa học trẻ đang có khao khát vươn lên. Những doanh nghiệp trẻ Việt Nam đang vươn lên rất nhanh. Chắc chắn khoa học công nghệ là bệ phóng nhanh nhất để đưa họ vào thị trường, nhưng cần hệ thống trung gian, hệ thống làm bệ đỡ, bệ phóng cho họ”.

Là người đưa mô hình môi giới rất thành công của IBosses (Singapore) vào Việt Nam, ông Nguyễn Hữu Thái Hòa - Chủ tịch HĐQT IBossses Việt Nam chia sẻ: Hôm nay chúng tôi mang đến đây các chuyên gia hàng đầu về công nghệ, các nhà đầu tư, môi giới của tập đoàn đầu tư thế giới đến từ Singapo. Họ đáng để cho Việt Nam học hỏi ở chỗ họ là một trung tâm đầu tư công nghệ toàn cầu, nhập siêu công nghệ và tri thức nhưng xuất siêu ra các gói giải pháp. Để làm được điều đó cần thay đổi hoàn toàn mô hình liên kết giữa các nhà khoa học, nhà nước và doanh nghiệp chặt chẽ hơn, trong đó nhà nước đóng vai trò trung gian.

Ông Hòa nhấn mạnh: “ ‘Cò’ công nghệ chuyên nghiệp vô cùng cần thiết trên mọi thành công của sản phẩm công nghệ toàn cầu. Có thể gọi họ bằng cái tên dễ nghe hơn là bên thứ ba”. Ở Singapore những giáo sư đại học làm cò công nghệ tuyệt vời. Khi một sản phẩm niêm yết được giá thì cò công nghệ là các giáo sư được hưởng 10%. Đây là hướng mà chúng ta cần thay đổi tư duy. Họ chính là bên thứ ba để phát triển kinh tế đất nước.

Làm gì để thúc đẩy bên thứ ba?

Hiện tại những mô hình tổ chức trung gian đang tạo nên những cơ hội để các nhà đầu tư tìm kiếm các sáng chế, các kết quả nghiên cứu có tiềm năng thương mại hóa để ứng dụng. Nhưng làm thế nào để lôi kéo được bên thứ ba cũng là bài toán của các nhà khoa học lẫn doanh nghiệp. Ở phương diện nhà đầu tư, ông Nguyễn Hữu Thái Hòa khẳng định đương nhiên họ sẽ quan tâm thời gian hoàn vốn là bao lâu. Tuy nhiên, để đầu tư vào KHCN điều quan trọng nhất là hãy nhìn được vào cái rủi ro của thị trường và sự chấp nhận của thị trường với sản phẩm KHCN mới đó. Tất cả các vấn đề này phải được làm bởi một hệ thống, làm sao để chứng minh được rủi ro đó là về không.

Ông Hòa chỉ ra điểm yếu của việc thu hút bên thứ ba tại Việt Nam là vai trò của Nhà nước chưa đủ mạnh. Ví dụ hiện nay chúng ta đang thiếu các hội thảo tương tự như hội thảo về mô hình liên kết thúc đẩy và phát triển thị trường KHCN đang diễn ra. Vai trò Nhà nước là chất kết dính, là “cò” lớn nhất trong chương trình của những nhà đầu tư như IBosses.

Là người theo sát mô hình của BK Holdings trong 5 năm qua, ôngPhạm Tuấn Hiệp cho rằng cái cần nhất để có thể liên kết là bản thân các nhóm nghiên cứu ngay trong quá trình tìm đề tài phải luôn có động lực nghiên cứu để có thể bán được cho doanh nghiệp, có thể hợp tác được với doanh nghiệp tạo ra sản phẩm thương mại. Nghiên cứu chỉ là giai đoạn đầu, quan trọng phải thương mại hóa được. Nhưng có một thực tế trong các nghiên cứu sử dụng ngân sách của các trường đại học, viện nghiên cứu lâu nay là áp lực nghiên cứu ban đầu bao giờ cũng làm thế nào để hoàn thành được nghiên cứu, để được hội đồng nghiệm thu đánh giá, còn áp lực lấy nghiên cứu để trở thành nguồn lợi ích làm giàu cho nghiên cứu chưa được chú trọng.

Do đó, theo ông Hiệp, cần tăng mối liên hệ với doanh nghiệp để trao đổi năng lực nghiên cứu để từ đó doanh nghiệp thấy tiềm năng trong các trường đại học. Hiện tại khoảng cách liên kết này vẫn còn xa.

Thiết lập đối tác công tư trong KHCN

Tại diễn đàn liên kết thúc đẩy và phát triển thị trường KHCN, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI có bài phát biểu thu hút sự chú ý của nhiều đại biểu. Trong đó, ông nhấn mạnh, lâu nay chúng ta mới chỉ quen nói đến thiết lập đối tác công - tư (TPP) trong xây dựng cầu đường, nhưng thực sự TPP trong lĩnh vực KHCN là rất cần thiết để thúc đẩy thị trường KHCN phát triển.

alt

Ông Vũ Tiến Lộc phát biểu tại hội thảo

Lý giải cho sự cần thiết này, ông Vũ Tiến Lộc phân tích: Diễn đàn kinh tế thế giới xếp năng lực cạnh tranh của Việt Nam ở vị trí thứ 5 trong số các nền kinh tế được khảo sát, nhưng có hai tiêu chí rất quan trọng là quản trị và công nghệ thì không cao. Theo kết quả nghiên cứu của VCCI từ năm 2016 tại 10 ngành trong đó 7 ngành thuộc chế biến chế tạo có 60% doanh nghiệp đang sử dụng công nghệ có tuổi đời trên 5 năm, 2/3 công nghệ đến từ các quốc gia đang phát triển, ¼ công nghệ sử dụng từ Trung Quốc. Doanh nghiệp Việt Nam chỉ sử dụng 1/3 công nghệ đến từ các nước phát triển. Điều này cho thấy cần thiết sự thúc đẩy sự đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp, thúc đẩy R&D, thúc đẩy sự hợp tác giữa nghiên cứu khoa học và doanh nghiệp ứng dụng.

Cũng theo ông Lộc, Bộ KH và CN có nhiều chương trình thúc đẩy nghiên cứu khoa học nhưng hoạt động KHCN chưa trở thành hướng đầu tư quan trọng của doanh nghiệp, kết nối trực tiếp giữa các cơ sở nghiên cứu KHCN với doanh nghiệp để nâng cao năng lực KHCN của doanh nghiệp còn hạn chế (cả về thể chế và các thiết chế cho thị trường này). Các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay chưa thuận lợi trong việc tìm kiếm các bí quyết công nghệ mà họ cần.

Để chứng minh cho vấn đề này, ông Vũ Tiến Lộc dẫn chứng kết quả khảo sát đổi mới sáng tạo trong các dự án đổi mới sáng tạo của Quỹ First cho thấy có gần 85% doanh nghiệp Việt Nam tự nghiên cứu phát triển để có được sản phẩm đổi mới, có gần 14% doanh nghiệp phối hợp với các đơn vị bên ngoài để tạo nguồn lực R&D trong khi đầu tư cho R&D ở các doanh nghiệp rất hạn chế. Còn hoạt động chuyển giao công nghệ từ các cơ quan nghiên cứu đến doanh nghiệp chỉ dưới 1%. Điều này cho thấy sự liên kết giữa các nhà còn hạn chế, có khoảng cách rất xa từ kết quả của các nhà nghiên cứu đến thực tiễn. Đây là thực tế phải cải thiện.

Sự liên kết chuyển giao tri thức giữa nghiên cứu của các nhà khoa học đến ứng dụng thực tiễn là một trong những yếu tố quyết định phát triển thị trường KHCN nhằm nâng cao trình độ KHCN của các doanh nghiệp Việt Nam. Sự liên kết này đã được các nước phát triển rất quan tâm thực hiện thành công theo các mô hình khác nhau mà Việt Nam có thể học hỏi. Ngay tại ASEAN, Malaysia là quốc gia điển hình có nhiều mô hình liên kết để thúc đẩy thị trường KHCN. Malaysia có hẳn chương trình chuyển giao tri thức TPP, có sự tham gia của 3 bên: doanh nghiệp - viện trường - các tổ chức trung gian, trong đó doanh nghiệp là trung tâm và cơ chế của doanh nghiệp là cơ chế liên kết 3 nhà. Từ ví dụ đó, ông Lộc cho rằng quan hệ đối tác TPP trong NCKH là quan hệ cộng hưởng, cộng sinh mới tạo ra được sự liên kết hiệu quả. Chúng ta cần xây dựng công thức cho TPP trong KHCN.

Những mô hình tổ chức trung gian trong nước và quốc tế rõ ràng đang tạo nên những cơ hội để các nhà đầu tư tìm kiếm các sáng chế, các kết quả nghiên cứu có tiềm năng thương mại hóa trong mọi lĩnh vực. Nhưng như Thứ trưởng Bộ KH và CN Trần Văn Tùng nhận định thì hiện tại cơ bản môi trường pháp lý về phát triển KHCN đã được hoàn thiện tuy nhiên các hoạt động thúc đẩy sự liên kết giữa các doanh nghiệp KHCN, trường đại học, viện nghiên cứu với cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, phân phối thương mại còn nhiều hạn chế, còn thiếu các tổ chức liên quan giao dịch công nghệ. Do đó, như nhiều ý kiến đã chia sẻ, vai trò của bên thứ ba là hết sức quan trọng, cần được thúc đẩy một cách thực chất, tăng hiệu quả.

Trà Giang, Tạp chí Tự động hóa ngày nay, số tháng 9/2018


Newer news items:
Older news items:

 

Hỗ trợ online

Hỗ trợ Web
Mr Phương: 0988906030

Liên kết & Quảng cáo






 



Nhà tài trợ


Sửa biến tần

Mới cập nhật

Tìm kiếm

Quảng cáo&Liên kết