Trang chủ Diễn đàn Nhiều bất cập trong vấn đề nhân lực khoa học và công nghệ

Nhiều bất cập trong vấn đề nhân lực khoa học và công nghệ

Để tuyển được lao động có trình độ, đáp ứng những yêu cầu công việc cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ (KH&CN) hay các trung tâm nghiên cứu là điều vô cùng chật vật. Vì thế, nhiều đơn vị buộc phải đưa ra chiến lược “đào tạo lại” ngay sau khi tuyển dụng và tìm ra giải pháp đối mặt với nhiều bất cập xảy ra sau đó. Việc này khiến doanh nghiệp tốn thời gian và kinh phí phát sinh. Đây là vấn đề chính được đưa ra thảo luận tại Phiên họp thường kỳ của Hội đồng Chính sách KH&CN quốc gia với chủ đề “Chính sách đào tạo, sử dụng và phát triển nhân lực KH&CN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội” diễn ra ngày 18/11/2016, tại Hà Nội.

Chủ tịch Hội đồng Chính sách KH&CN Quốc gia, Hoàng Văn Phong, điều hành hội thảo.

“Xắn tay” đào tạo lại

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, vào thời điểm 1/4/2015, tổng số người có trình độ CĐ, ĐH trở lên của cả nước là 7.120.031 người, trong đó, số tiến sỹ chiếm 0,4%, thạc sỹ 3,33%, đại học 68,73%, cao đẳng (nghề và chuyên nghiệp) 27,54%...

Cùng với đó, kết quả của Tổng cục Điều tra nghiên cứu và phát triển (R&D) và Điều tra doanh nghiệp, năm 2014 tổng nhân lực R&D cả nước hiện có 164.744 người (chiếm 2,3% nhân lực KH&CN). Trong đó, số cán bộ nghiên cứu là 128.997 người (chiếm 1,8% nhân lực KH&CN), đạt 14 người/1 vạn dân so với chỉ tiêu 10 người/1 vạn dân vào năm 2015 được đề ra trong Chiến lược Phát triển KH&CN quốc gia 2011 - 2020.

Tuy nhiên, đằng sau chỉ tiêu vượt mức trên, vấn đề chất lượng nguồn nhân lực lại là điều đáng bàn. Các đại biểu đánh giá, chất lượng nguồn nhân lực KH&CN của nước ta vẫn còn nhiều hạn chế. Những dấu hiệu nói lên điều này được thể hiện ở chỗ: số tổ chức KH&CN đạt trình độ khu vực và quốc tế chỉ đạt 20% chỉ tiêu; số doanh nghiệp KH&CN chỉ đạt 7% chỉ tiêu; số cơ sở ươm tạo công nghệ cao và doanh nghiệp công nghệ cao đạt chưa tới 30% chỉ tiêu… Trong khi đó, theo mục tiêu chung của Chiến lược Phát triển KH&CN quốc gia 2011 - 2020, đến năm 2015, phải hình thành được 30 tổ chức nghiên cứu cơ bản và ứng dụng trình độ khu vực và thế giới; có 3.000 doanh nghiệp KH&CN; 30 cơ sở ươm tạo công nghệ cao và doanh nghiệp công nghệ cao.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng số lượng nhân lực tăng nhưng chất lượng chưa tăng, theo TS. Nguyễn Đình Minh, Tổng thư ký Hội đồng Chính sách KH&CN quốc gia cho rằng, chất lượng đào tạo nhân lực KH&CN chưa đáp ứng nhu cầu sử dụng là do các trường ĐH ở Việt Nam chưa thực sự là các đại học nghiên cứu. Bản thân mục tiêu đào tạo của các trường cũng không coi phát triển nhân lực nghiên cứu là mục tiêu thiết yếu.

Để khắc phục tình trạng này, một số đơn vị phải tự đặt ra chiến lược đào tạo lại. Chia sẻ tại phiên họp, ông Nguyễn Tử Quảng, Tổng Giám đốc Bkav, cho biết: “khi các doanh nghiệp chưa có tiềm lực kinh tế thì rất khó lòng cạnh tranh để thu hút những lao động có trình độ cao trong nước cũng như các chuyên gia đến từ nước ngoài. Vì thế, doanh nghiệp nên cố gắng “xắn tay” tự đào tạo lại nguồn nhân lực của mình. Doanh nghiệp cũng nên tự tin rằng, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động tạo ra nguồn nhân lực trình độ cao”.

Ông Quảng cũng cho biết thêm, toàn bộ nguồn nhân lực của Trung tâm An ninh mạng Bkis cũng như kỹ sư thiết kế Bphone đều được đào tạo ở Việt Nam. Những kỹ sư này được thực tập tại công ty ngay từ khi còn đang học tại các trường đại học, sau đó khi sinh viên ra trường sẽ được tuyển dụng vào công ty và tiếp tục đào tạo. Trong toàn bộ số nhân viên ở Bkis, chỉ có một người được đào tạo ở nước ngoài.

Có chung định hướng đào tạo lại nguồn nhân lực KH&CN trước khi nhận vào làm việc, ông Ngô Đức Hoàng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo thiết kế vi mạch (ICDREC), thuộc Đại học Quốc gia Tp.HCM, nhận định: “Hầu hết nguồn nhân lực sau khi tốt nghiệp tại các trường ĐH khi được nhận vào trung tâm làm việc đều phải trải qua quá trình đào tạo lại hoặc chí ít là cần có thời gian làm quen với những công việc thực tế. Những người được tuyển dụng sau khi đã làm quen với những công việc tại trung tâm đều đáp ứng được yêu cầu công việc. Với sứ mệnh trở thành trung tâm hàng đầu về thiết kế và đào tạo vi mạch tại Việt Nam, trong thời gian từ năm 2013 - 2016, ICDREC đã đào tạo được khoảng 500 kỹ sư thành thạo về vi mạch điện tử”.

Nhiều doanh nghiệp KH&CN phải đối mặt với tình trạng “chảy máu chất xám” (ảnh minh họa _ Nguồn internet)

Còn nhiều bất cập

Ngoài chất lượng nguồn nhân lực KH&CN chưa được đảm bảo vẫn còn nhiều vấn đề bất cập được đưa ra thảo luận tại phiên họp. Các đại biểu cũng bày tỏ ý kiến về việc sử dụng, phát triển nhân lực KH&CN hiện đang đứng trước những khó khăn, thách thức do áp lực toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Nguy cơ “chảy máu chất xám” ngày một gia tăng; cơ chế, chính sách về tiền lương, điều kiện làm việc của đội ngũ cán bộ nghiên cứu và phát triển, đặc biệt đội ngũ cán bộ nghiên cứu trong các tổ chức KH&CN công lập, doanh nghiệp Nhà nước hiện đã không đủ đáp ứng các nhu cầu cơ bản của hoạt động KH&CN; quản trị nhân sự KH&CN nói chung và quản trị nhân sự trong các tổ chức KH&CN nói riêng còn yếu kém; việc thực hiện quy hoạch nhân lực ngành KH&CN chưa được các Bộ, ngành chú trọng; môi trường dân chủ trong sáng tạo, sinh hoạt học thuật chưa phát huy hiệu quả; không gian sáng tạo, nhu cầu được phát triển và theo đuổi nghề nghiệp nghiên cứu còn hạn chế…

ông Đỗ việt Trung - Phó vụ trưởng vụ Tổ chức Cán bộ, Bộ KH&CN cho biết sẽ kiến nghị lên Chính phủ việc đẩy mạnh triển khai các văn bản về chính sách đối với nhân lực KH&CN đã ban hành như: Nghị định số 40/2014/NĐ-CP, Nghị định số 87/2014/NĐ-CP, Quyết định số 2395/
QĐ-TTg. Trong đó có việc đánh giá sơ bộ tình hình thực hiện, nhận diện những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân để tháo gỡ; xây dựng và tổ chức thực hiện Đề án “Xây dựng mạng chuyên gia người việt ở nước ngoài” để tăng cường sự kết nối, tạo điều kiện giao lưu học hỏi cho nhân lực KH&CN trong nước. Đồng thời đẩy mạnh việc thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức KH&CN công lập, qua đó thúc đẩy tính năng động, chủ động của các tổ chức này trong việc sử dụng nhân lực KH&CN trong
nước.

Nói về vấn đề “chảy máu chất xám”, ông Ngô Đức Hoàng cho biết, ICDREC đã “bị chảy máu” tới 40 trong tổng số 150 nhân sự trình độ cao do chính trung tâm đào tạo chỉ trong vòng 2 năm 2015 và 2016. Những người này đã chuyển sang đơn vị khác hoặc thậm chí sang nước khác như Mỹ hoặc Singapore làm việc với mức lương và chế độ đãi ngộ cao hơn.

“Hiện nay ICDREC chỉ có thể trả lương cho kỹ sư khoảng 1.000 USD/tháng, trong khi các kỹ sư này có thể ra làm cho doanh nghiệp khác với mức lương khoảng 3.000 - 4.000 USD”, ông Hoàng chia sẻ.

Góp ý về những giải pháp nhằm phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của đội ngũ nhân lực KH&CN và giảm thiểu những bất cập có thể xảy ra, nhiều ý kiến cho rằng, cần đổi mới nhận thức, tư duy về nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có nhân lực KH&CN; tăng cường kết hợp giữa các cơ sở giáo dục với các cơ sở sử dụng lao động, các viện nghiên cứu trong xây dựng, phát triển chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; cần thay đổi cơ cấu phân bổ tài chính cho các hoạt động KH&CN, đầu tư có tập trung, trọng điểm; có sự quy hoạch cán bộ nguồn để bố trí vị trí, việc làm và đãi ngộ tương xứng; lựa chọn và mời các chuyên gia giỏi tùy theo nhu cầu thực tiễn và định hướng phát triển.

Hải Lộc

♦Tạp chí tự động hóa ngày nay Số 190 (12/2016)

 


Newer news items:
Older news items:

 

Hỗ trợ online

Hỗ trợ Web
Mr Phương: 0988906030

Liên kết & Quảng cáo






 



Nhà tài trợ


Sửa biến tần

Mới cập nhật

Tìm kiếm

Quảng cáo&Liên kết